کونگره‌‌ی نه‌ته‌و‌ه‌یی کورد له ئه‌مریکای باکوور
کومیته‌ی پیوه‌ندیکانی گشتی

9609 - 434 818 : ئاگاداری
پیوه‌ندی: خاتوون سوری فه‌لاح


کاربه‌د‌ه‌ستانی ئیسلامی ئیران، هه‌ر ده‌ستبه‌جی به دوای رووخانی بنیاتی سته‌مکارانه‌ی شا له سالی1979، ته وژمی خویان بو سه‌ر ولات توندکردو ئه‌وه خه ریکی سه‌رکوتی هه‌رچه شنه مافیکی سه‌ر‌‌ه‌تایی،‌ئایینی و نه‌ته‌و‌ه‌یی له ئیرانن. ئه‌مه، له بناخه‌دا، ئه‌وپه ری پی‌شیل‌کردنی هه‌ر پرنسیبیکی دیموکراتی‌یه. چه‌ند مانگان دوای ئه‌‌وه‌ی ئه‌وان ئایینی
ته‌سک روانینی خویان دامه‌زراند وله سه‌رفه‌رمانی خومه‌ینی، کاربه‌د‌ه‌ستانی ئیران هیزه کانیان بو کوردستانی ئیران نارد بو ئه‌و مه‌به‌سته‌ی، وه‌ک خویان ناویان نا، له "ده‌ستکرده‌کانی دره‌کی" پاک بکه‌نه‌وه. ئه‌وان فه رمانی ناسراو به "جیهاد" یان له دژی خه‌ڵکی کورد راگه‌یاند. جیهادی ئه‌وان ته‌نانه‌ت به‌زه‌یی به ژنانی دووگیان و مندالانی نیو بێشکانیش نه‌کرد.

حکومه‌تی ئیران به دوای کونترولی دووبار‌ه‌ی کوردستان، به جیگای هه‌ولدان بو بردنی هیمنی بو خه‌لک و نیشاندانی نیگه‌رانی بوبه‌خته‌و‌ه‌ری و گوزه‌رانیان، دریژه‌یان به هه‌مان سیاسه‌ته‌کانی رژیمی پیشتری خویان واته شای دیکتاتور دا. رژیمی ئیران سیاسه‌تی سه‌رکوتکردنی پشتیوانانی مافه‌کانی مروڤ و ئازادیخوازانی کوردی گرته‌به‌ر. له سالی 1989 رژیمی ئیران تاکتیکی وتوویژی بو له داوخستنی سکرتیری گشتی حیزبی دیموکراتی ئیران، دوکتور عبدالرحمن قاسملووی له گه‌ڵ دوو له ئه‌ندامانی به‌ریوه‌به‌رایه‌تی ئه‌و حیزبه [مه‌به‌ست کاک عه‌بدولا قادری ئازه ر و دوکتور فازل ره‌سوول] له ڤیه‌نابه‌کارهینا. ئه‌وانی له کاتیکدا کوشت که به مه‌به‌ستی چاره‌سه‌ریکی ئاشتیخوازانه بو مه‌سه‌له‌ی‌نه‌ته‌وایه‌تی کوردله چوارچیوه‌ی ئیرانیکی دیموکراتیکدا، خه‌ریکی دانووساندن بوون. ئه‌وان له ‌سه‌ر مێزی وتوویژ قه لاچوکران. ئه‌م شیواز‌‌ه له سه‌رکوت و کوشتنه، سه‌ر له نوی له سالی 1992 له برلین دا دووپات کراوه کاتیک جیگری قاسملوو، سادق شه‌ره‌فكه‌ندی له گه‌ڵ چه‌ندین له پشتیوانانی کوژران، ئه‌ویش دوای ئه‌و‌ه‌ی له کونفرانسیکی ئاشتی‌را ده‌گه‌رایه‌وه. ده‌یان کوردی پارتی دیموکرات و چالاکانی مافه‌کانی مروڤ واتا ئه‌وانه ی په‌ریوه‌ی کوردستانی عیراق ببوون بو ئه‌وه ی له مه‌رگی بی ئه‌م لاو ئه‌ولا رزگاریان بیت به هوی ده‌ستکیسان و هاو‌ده‌ستانی ئیران هه‌تا عیراق به دوایانه‌وه بوون و کوشتیانن.

به پیی راپورتی ئه‌م دواییانه‌ی ریکخراوی لیخوش‌بوونی نیونه‌ته‌وه‌یی (2008) ، ئیران ته نیا ولاتیک له جیهانه که هیشتاش مندالان و ئه‌و مندالانه‌ی تاوانیان لی‌رووداوه ده‌یان کوژیت
( ئه‌ومندالانه‌ی له کاتی تاوان له ژیر 18سال بوونه). له ماوه‌ی ده‌سالی رابردوودا، رژیمی ئیران ده‌ستوری مه‌رگی بو سه ر 177 مندالانی ژیر 18 سالانه‌یه داوه، که پیشتر 34 له
ئه وانیان له سیداره‌داون. ته‌مه‌نی ئه‌وانیش له نیوان 12 بو 18 سالان بوونه. 114 تریشیان چاوه رین له سیداره‌یان بده‌ن. ئه‌مرو، ئیران له راده‌ی جیهانیدا، به‌رپرسیاری73% له سه‌دی له سیداره‌دانی مندالانی ژیر 18 سالانه‌یه.


حکومه‌تی مه‌لاکانی ئیران، هه‌روه‌ها هورژمیکی سه‌رکوتی له دژی ژنان و ریکخراوه کانیان ده‌ست پیکردو‌‌‌‌ه، ئه‌وانه‌ی خه‌ریکی داکوکی کرد‌ن مافه‌کانی مروڤ بو ژنانن. گروپه کانی ژنان له ئیران به شیوه‌یه‌کی ئاشتیخوازانه کوبوونه‌ته‌و‌ه و ریگاو مه‌به‌سته‌کانی دیموکراتیک ده‌‌گرنه‌به‌ر بو ئه‌وه‌ی رژیم ئازادی زیاتریان بو دابین بکات. جولانه وه‌ی مه‌د‌ه‌نی ئه‌وان کاریگه‌ری خوی سه‌لماندوه بو ئه‌وه‌ی په‌ره به بیروکه‌ی دادوه‌ری کومه‌لایه‌تی بده‌ن به جوریک هه‌موو ڤلاتیان له به‌رد‌ه‌م قانووندا به بی‌له‌به‌رچاوگرتنی نیرو مێ، ئایین، ده‌سته و یان نه‌ته‌وه‌یی، مافی یه‌کسانیان هه‌بیت. له ئاکام دا، ئه‌م ریکخراوانه و ریبه‌رانیان له ئه‌م دواییانه‌دا، له گه‌ل سه‌روکوتی توند رووبه‌رووبوونه.

له نیو ئه‌و چالاکانه‌ی مافه‌کانی ژناندا، دوو پشتیوانی مافه کانی ژنانیان تیدان، خاتوون هانا عه‌بدی و رووناک سه‌فازاده که هه‌ر دووکیان ته‌مه‌ن 21 سالن. ئه‌وان له وه‌تاگیرانیان له 25 ی مانگی سپیتامبر و 23 ی ئوکتوبری 2007 له گرتووخانه‌ی شاری کوردنشینی سنه (سنندج)ن. ئه و تاوانانه‌ی خراوه‌ته پالیان چالاک بوونیان له ئه‌‌نجومه‌نی ئازه‌ر میهری ژنانی کوردستان، گروپیک که له ریگای دامه‌‌زراندنی کارگه وکرداره‌کانی وه‌رزش و ژنان له سنه و شوینی‌تر له کوردستانی ئیران په‌ره به ئاستی ژنان ده‌دات؛ و له هه‌لمه‌تی کوکردنه‌و‌ه‌ی هه‌لمه‌تی یه‌ك میلیون مۆر بو یه‌کسانی [ژن‌وپیاو] چالاک بوونه.

ئیران له پروپاگه‌نده‌ی که‌لک وه‌رگرتوه بو ئه‌و‌ه‌ی به‌ر چه‌سپی دوژمنانی ئیسلام و ولات له پشتیوانانی مافه‌کانی مروڤ بدا و ئه‌وان وه‌ک "منافقین" یان " ده‌ستکیسی ده‌ره‌کی
چاو لی‌‌‌‌بکات. له ریگای به "منافق" و "دوژمنانی ئیسلام" دانانی ئه و که‌سانه‌ی که به پیچه‌وانه‌ی بیری ئایینی و سیاسی حکومه تن، مه‌لاده‌سه‌لاتداره‌کان هه‌ل و مه‌رجیکی وایان خولقاندوه که باوه‌ریان وایه کاریکی ره‌وایه ئه‌و که‌سانه بکوژن گومانیان لیده‌که‌ن به پیچه‌وانه‌ی ریگای ئه‌وان بیرده‌که‌نه‌وه. کاربه‌د‌ه‌ستانی ئیران له ریگای به‌کارهینانی ده‌سته‌واژه ی "دژی ئیسلام" له دژی خه‌لکی بی‌تاوان و یان تاوانبار به " وه‌مه‌ترسی خستنی ئاسایشی نیشتمانی" به بی دابین‌کردنی به‌لگه‌ی باوه‌رپیکراو بو ئه‌م جوره ئیدعایانه، له ریگای کرداره‌کانی وه‌ک کوشتنی مندالان و به‌رده‌باران‌کردنی ژنان له پیش‌چاوی خه‌لک، بو خویان ریگای توندره‌ویان گرتوته‌به‌ر.

کرداری نابه‌رپرسیارانه‌ی مه‌لاکانی ئیران ئه‌وه خورهه‌لاتی ناوه‌راستی تووشی ناسه‌قامگیری کردوه. له ریگای پاساو‌دانی ریز دانه نانی خویان له ژیر دروشمی "ئیسلام"، ئه و مه لایانه دالده‌ی ئه‌و گروپه ‌تیروریستیانه ده‌ده‌ن که له گه‌ل بیرو بوچوونی ئه‌وان یه‌ک ده‌گرنه‌وه و له نیشاندانی به خراپی دیمه‌نی ئیسلام ئه‌ویش له پیش چاوی کومه لگای جیهاندا سه‌رکه‌وتووبوونه. له مه‌ش زیاتر، مه‌زنی خوازی‌کانیان کاریکی وای‌کردوه، سه‌روه‌ری
ولاته که بگاته هه‌ره پله‌ی نزمی خوی و مه‌زنی خوازیکانیان بو وه‌د‌ه‌ست هینانی چه‌که ناوکی کان وای له ئیران کردوه تووشی ململانه‌یه‌کی توند له گه‌ل جیهان بیت. ئه م جوره مانور‌دانه پرمه‌ترسی‌یه ته نیا ده‌توانی کاره‌سات بو خه لکی ئیرانی به‌دواوه بینیت.

ئیمه داوا له ریبه‌رانی ئیرانێ ده‌که‌ین دالده‌دانی گروپه‌کانی تیروریستی رابگرن، و ده‌ست له هه ڕ و گیف و کرداره‌کانی توندره‌وی هه‌ڵبگرن و وه‌ک ولاتیکی چالاک و کاریگه‌ر تیکه‌ڵ به کومه‌ڵگای نیونه‌ته‌وه‌یی بن. له نیوخو‌ی ولاتیشدا، ئیمه ‌هیوادارین ئه‌و ریبه‌رانه دریژه به باشتر دابین‌کردنی لایه‌نه‌کانی ئابووری بو ڤلاتیانی بده‌ن بۆ ئه‌‌وه‌ی به ژیانیکی جیگای سه‌روه‌ری بگه‌ن، و هه روه‌ها پاریزگاریش له مافه‌کانی مروڤ، دیموکراتیک و کولتوری ڤلاتیانی بکات.

گیراوانی سیاسی، له نیویان‌دا، خاتوون عه‌بدی و خاتوون سه‌فازاده ده‌بی ئازاد بکرین و
نه ک به پیی لیکدانه وه‌ی بیرته‌سکی ئاینیان به لکو به پیی ده‌ستور دادگایه‌کی ره‌وایان بو به‌ریوه‌بچیت. ئیران ده‌بیت به شیوه‌یه‌کی یه‌کسان ره‌فتار له گه‌ل گروپه‌کانی نه‌ته‌وه‌یی بکات و ریگایان پی‌بدات به‌کرده‌وه له کولتوری ره‌سه‌نی خویان به‌هره‌ورگرن. له ئاستی ده‌ره‌وه‌دا، ئیران ده‌بیت له ریگای راگرتنی پشتیوانی له تیروریستان، به‌رد‌ه‌وام له‌هه‌ولدابیت سه‌ر له‌نوی وه‌ک ئه‌ندامیکی کاریگه‌ری جیهانی، رێزی نیونه‌ته‌وه‌یی خوی وه‌د‌ه‌ده‌ست بینیته‌و‌ه. پیویسته ئیران ریز له قانوونه‌کانی نیونه‌ته‌وه‌یی بگریت و پاریزگاری له مافه‌کانی مروڤ بکات. پیویسته ئیران به شیوه‌یه‌کی راسته‌قینه هه‌ول بدات پیوه‌ندیکانی خوی له گه‌ل جیهان پیک‌بینیته‌وه، بو ئه‌وه‌ی ریگای پی‌بدریت بو جیگای خوی بو نیو بنه‌ماله‌ی ولاتان بگه‌ریته‌وه. ئیران ناتوانی پیوه‌ندیکی سالمانه‌ی له گه‌ل جیهان هه‌بیت، ئه‌گه‌ر بیت و هه‌روا دریژه به ده‌ست هه‌لنه‌گرتن له ئه‌و سیاسه‌تانه‌ی ئیستای بدات. ئیران هیچی‌تر ناتوانیت له ریگای به‌کارهینانی لیکدانه‌وه‌ی بیرته‌سکی ئایینی خوی پاساوی ره‌فتاری دزیویانه‌ی ده‌رحه‌ق به ژنان ومندالان بدات. سه‌رئه‌نجام ئه‌م سیاسه‌ته ده‌سته به‌ری به‌ره‌و لیژچوون و سه‌ره‌ونخونی خوی ده‌بیت.